Son günlerde kitabevleri sahiplerinden kitap satışlarının dibe vurduğuna dair çok ciddi duyumlar alıyorum. Birkaçıyla da konuşma fırsatı bulduğumda şunları söylüyorlardı: "Normal zamanlarda Mart-Nisan dönemi hareketli geçer Mayıs ayından sonra bir azalma olur, Haziran da ise kitabevini döndürecek kadar kitap satılırdı. Şimdi ise Mart-Nisan aylarında Temmuz-Ağustos sezonunda olabilecek en durgun zamandan belki birkaç kat daha fazla bir durgunluk söz konusu. "Dibe vurmak" bizim durumumuzu karşılamıyor."

Bu tabloyu neye bağlamak lazım?

Ak Parti'nin kapatılmasından ve türban geriliminden dolayı ekonominin bocaladığını ve piyasada nakit sıkıntısı çekildiğini söylemek yanlış bir tespit olmaz sanırım. Ancak yine de, meseleyi getirip bu kolaycı noktaya bağlamak, bazı şeyleri düşünmekten kaçmaya teşebbüs gibime geliyor.

Ekonomik durumun sıkıntılı olduğunu akılda tutarak bazı noktalara dikkat çekmek istiyorum. Kriz zamanlarında kitap satışlarının düştüğünden söz ediyoruz ama nedense başka bir sektörün böylesine keskin düşüşlerle krize girdiğinden bahsetmiyoruz. Demek ki neymiş, kitap ilk önce terk edilecek şey imiş.

Öte yandan kitabevlerine dair bu tespitimin daha çok sağ camianin gittiği yerlerden teşekkül ettiğini söyleyerek konunun başka bir yönüne dikkat çekmekte yarar var.

Sol camianın yayınevleri ve dergileri her zaman büyük imkânlara sahip olmuştur. Sağ camiada sayılı yayınevlerini saymaz isek, daha kıt imkânlarla dönmeye çalıştıkları malum. Ancak, sol camianın okurunun maddi durumunun daha iyi olması -bence- çok önemli olmadığından, yani asıl meselenin okur olup olmadığına karar veremeyen bir kitleye sahip sağ camianın talihsizliği olduğunu itiraf etmeliyiz.

Sol camiadan çıkan kitapları saymak zor olduğu için dergiler üzerinden gitmek gerekirse, durum daha iyi anlaşılabilir. Kitap-lık gibi banka destekli yayınevlerine ait dergileri mevzubahis etmeden bir kaç dergi örneği vereyim: Eşik Cini, yasakmeyve, NotosÖykü, Varlık, Virgül vd.

Varlık dergisi kurumsallaşmış köklü bir dergi olmasından durumunu tabir yerindeyse kurtarıyor ve sabit bir okur kitlesine 70 küsur yıldır hitap edebiliyor.

Virgül, kitap dergisi olmasına rağmen sağ camianın birçok edebiyat dergisinden daha çok satıyor. Gerçi dergiyi sağ yayınevleri kendi yayınlarıymışçasına destekliyor. Bundaki gariplik sanırım sağ görüşlü dergilere destek vermediklerini söylersek herhalde anlaşışmış olur.

Eşik Cini 15 sayı Can, YapıKredi gibi yayınevlerinin reklam desteği, okurlarının göreceli ilgisiyle çıktı. Son sayılarını çıkarmışlar. Yasakmeyve dergisi de aynı yayınevine ait şiir dergisi. Bu dergi uzun soluklu olmayı başarmış ve kendi okurunu oluşturmuş bir dergi oldu.

NotosÖykü ise kısa zamanda okur kitlesi oluşturdu. Zira, derginin blog sitesinde her yazı veya duyuruya onlarca uzun uzun yorumların gelmesi bunu kanıtlar nitelikte. Aynı zamanda 8 YTL'lik etiket fiyatına rağmen satış rakamlarının iyi gittiğinin söylenmesi, eğer bir kandırmaca değilse, okurunun dergiyi etiket fiyatına bakmadan sahiplendiğini gösterir. Para edebiyat ilişkisi içine okuru katıp nasıl bir yorum getirmeliyiz? Okurun ilgisini çekmeyi başarmış dergiye mi, dergilerini sahiplenen ve ilgilenen okura mı?

Evet, asıl soru bu. Sağ camianın dergileri içinde sadece kurumsallaşmış ve kendi düzleminde devam eden Dergâh dergisi ile Hece dergisini sayabiliyoruz. Bunların dışındaki dergiler ya okurun ilgisini hak edecek bir ürün yayınlayamıyorlar, ya da sağ camianın okuru gerçekten ilgisiz. Dergâh ve Hece dergilerinin satış rakamlarını kıyas ettiğimizde, sağ camianın ilgisiz olduğu ortaya çıkıyor.

Sağ camianın dergileri, yayınevleri, kitabevleri bu sıkıntılı süreci nasıl aşacak? Okurunu nasıl oluşturacak? Ya da sağ camiada okur olmaya aday bir kesim gerçekten var mı?

Önemli Not: Sağ diyerek kendini Müslüman olarak tanımlamışları kastediyorum.