“Ruhun, iradenin, tevazunun ve üslubun hakkını vermeyen insanlar nazik olamazlar…”

Bence bu güzel yazıyı kapsayan sözün, bu ilk cümle olduğunu düşünüyorum. Nezaket gibi hududu alabildiğine geniş bir kavrama dair edilecek her kelam, önemli olduğu kadar “nezaket” ister. Tadımlık da olsa nezakete dair ufak bir şerh düşmek isterim.

İnsan mevzûna dair ne zaman konu açılsa sonu gelmeyen bir muhabbete girilir diye düşünürüm. İnsan konuşandır. Ve dahi, konuştuğu kadar da hakkında konuşulan…Melekeleriyle bütün bir insan tekidir, kişi.

Ne ki, bu insan teki’nin konuştuğu kadarından kendisi ne kadar pay alır, işte orası bu muhabbetin can damarıdır. Bu konuya dahil olanlar civciv olmadan palazlananlar; müdahil olanlar horozlananlardır. Bizler daha çok şahit olanların safındayız çok şükür. Hassamızı düzene koyma gayretindeyiz o kadar.

Kabaca şudur söyleyeceğim : Belden aşağı muhabbet yapa yapa belden aşağı vurmayı şiar edinenlerin aşk’tan bahsetmesi samimiyetten uzaktır. Yazık ki, omzunuza kasıtlı çarpan birisinden nezaket kurallarını dinlediğimiz bir ortamdayız. Öğüt almadan öğüt verenlerin içerisinde “ya sabır” çekip duruyoruz. Bunu fâş eder gibi dile getirmek bile bana zul geliyor.

Hani demişsiniz ya “…bazen ağza gelen kusmuk gibi ifadeler yutulmazsa, iradenin hakkı verilmemiş olur. Zehir zemberek gibi bu ifadeleri yutmak, gerçekten yiğitlik ister…”Doğru söze ne denir ? Belki şu : İnatla değil, ısrarla seciyeli olmak’tan yanayız.

Hani nezaket diyorduk ya, işte size güzel bir örnek. Peyami Safa bir gün, zamanın ünlü muharrirlerinden birisinin kızı ile sohbettedir. Konu Mevlânâ’dır. Genç kız sürekli Mevlânâ’ya Mevlana demektedir. Peyami Safa ne kadar uğraşsa da bir türlü Mevlânâ dedirtemez. Ya bugün ? “Atla gel Mevlana, ayrıl da gel, dıştan atak yap Mevlana” diyenlerin piyasa yaptığı dönemdeyiz. Ve edindikleri bilgiyle de bu ayıplarını bir güzel süsleme telaşındalar. Bilgi var, derinlik yok. Buralılar, ama oralı gibi yazıyorlar.

“Tevazu-u Mahviyette Toprak Gibi Ol... “ diyen Hazretten bahsettim, onunla devam edelim.

Bir adamcağız kötü yoldan para kazanıp bununla kendisine bir inek alır. Neden sonra, yaptıklarından pişman olur ve hiç olmazsa iyi birşey yapmış olmak için bunu Hacı Bektaş Veli nin dergahına kurban olarak bağışlamak ister. O zamanlar dergâhlar aynı zamanda aşevi işlevi görüyordu.

- Bizim gönlümüz bir su birikintisi ise Mevlana nın gönlü okyanus gibidir. Bu yüzden, bir damlayla bizim gönlümüz kirlenebilir ama onun engin gönlü kirlenmez. Bu sebepten dolayı o senin hediyeni kabul etmiştir.

İşte tevâzûnun böylesi. Devam edelim:

Bir gün Mevlânâ Hazretleri yolda giderken bir Papazla karşılaşır ve hemen cübbesinin önünü kapatıp boynunu da hafifçe eğerek Papaz’a selam verir. Bu olaya şahit olan bir genç : “Efendim, siz ki yüce Mevlana’sınız. Neden bir Papaz’a karşı böyle davrandınız..”dediğinde, sevgili Hazret :
”Tevazu gibi bir hasleti ona mı bıraksaydım evladım !” der ve yüceliğin tevazuda olduğunu resmeder.

Çünkü hasbîlik onda(n)dır.

“Önemli olan, aklı ilzam etmek değil, gönlü tatmin etmektir…” Ve o akıl ki gönül diliyle işledikçe güzeldir.

Son olarak yazınızda en sevdiğim ifadeniz, aforizma tadında da olan şu sözünüzdür :” tevazuya niyet edilmez, mütevazı olunur”

Teşekkürler.

Ben yokum, Biz’i sizlerden öğrendim. Şimdi sizlerde her bir ben ile biziz.”

Merhum Ali Fuat Başgil hocamızın "Nefsin dili" kitabı gibi bir yazı olmuş. Nezaketi topluca ve kısaca güzel anladık. Artık tatbiki bize kalır.

Allah (cc) hayırlara vesile etsin. Siz de hakkınızı helal ediniz.

Selamunaleyküm,

Hayır dualarını peşimiz ardı sıra gönderen gönül dostlarıma teşekkür ederim. Yorum yapan kıymetli yazar kardeşlerime de katkılarından dolayı teşekkür ederim. Allah razı olsun... Kavuşturan mevlama hamd olsun :))

“Ben yokum, Biz’i sizlerden öğrendim. Şimdi sizlerde her bir ben ile biziz.”