Dünya her geçen gün daha dayanılmaz, daha acılı, daha karanlık ve dolayısıyla daha yaşanılmaz bir hâl alıyor. Dört bir yanda yoğunlaşan zulümler dünyanın dönüş hızıyla yarışıyor ve geçiyor onu çoğu zaman. Son birkaç asrın yükselen dini kapitalizm, dengesizlikleri sonuna kadar zorluyor. Kapitalizm, doğuş günlerinden bu yana geçen beş yüz yıllık zaman dilimi içinde dünyaya zulüm ve acı dışında hiçbir şey sunamadı. Bu bağlamda, insana tek hedef olarak maddî zenginliği vaat eden kapitalizm karşısındaki biricik alternatif -ve aynı zamanda kapitalizmin yegane korkulu rüyası- de Aziz İslâm’dır. Bu âciz sistem bozuntusunun bireyci, benmerkezli yaşam anlayışına karşı İslâm’ın evrensel insan ve toplum yapılanması ve bu kapsamda gelen diğerkâmlık duyarlılığı gün geçtikçe önem kazanıyor. Ve yaklaşan Kurban Bayramı vesilesiyle İslam’ın temel kavramlarını bir araya getiren bir güzel eylemi, kurbanı konuşuyoruz. Ne mutlu…

Müslüman, her anlamda Allah’a bağlanan, onun dışındaki tüm yetkeleri ona giden yolun üstündeki engeller olarak gören kişidir. Hâl böyle olunca, bugünün önümüze yığdığı bir ton içi boş önem putunu bir hamlede yıkmak da ilk görev olarak omzumuzdadır. Hedef belli: Allah’a daha yakın olmak. Allah’a yaklaşmak yolunda feda edilmesi gerekenler var bir de. İslâm, işte bu yol üstünde feda edilmesi gerekenleri anımsatmak için bir yükümlülük, bir görev tanımlıyor inanan kişiye. Bu görev, kurbandır. Kurban, Allah’a yaklaşmanın, O’na tam bir teslimiyetle bağlanmanın ve şükrün en somut bir eyleme dönüşmesidir. Hz. İbrahim’in, sevgili oğlu Hz. İsmail’le girdiği sınavın tüm Müslümanlara örneklik teşkil edecek bir yanı var. Bundan dolayı, önce onları anlamalıyız.

Hz. İbrahim’in gücü, fedakârlık ve teslimiyetindedir. Değdiği halde İsmail’i kesmeyen bıçağı kesmez kılan, o koşulsuz teslimiyet, o sonsuz bağlılıktır. Hz. İbrahim’in kavuştuğu mükafata lâyık olmak istiyorsak, evvela onun sahip olduğu cesaret ve gayrete sahip olmalıyız. Hz. İbrahim’in itaatini ve Hz. İsmail’in boyun eğmişliğini anlamadan ne kurban edebiliriz ne de kurban olabiliriz. Yine onları anlamadan ne kurban, namaz, oruç ve benzeri ibadetlerimizin bir kıymet-i harbiyesi olabilir ne de diğer yapıp etmelerimiz imanî bir boyut kazanarak yaşayışımıza bir katma değer getirebilir. Anlamak mümkün olamıyorsa da, en azından yürekten hayret edebilmeliyiz onların hallerine.

Gücü, yükünün ağırlığından gelmektedir biraz da Hz. İbrahim’in. Yükü ağır olanın mükafatı da yükü ölçüsünde büyük olacaktır kuşkusuz. İhtiyacımız olan, bilmediğimize, bildiğimize, umduğumuza olduğundan da fazla iman etmektir. Bilmediğimize iman ise, karşılığı olmaksızın/beklenmeksizin varolabilen imandır. Hz. İbrahim’in dünyası oğlu İsmail’den ibarettir. O yüzden, Hz. İbrahim’in gözden çıkardığı sadece oğlu değil, sahip olduğu bütün bir dünyasıdır. Bize düşen de, bu dünyada sahiplendiğimiz, benim dediğimiz neler varsa, büyükten küçüğe doğru kurban etmektir Allah yolunda ve Allah rızası için. Elbette kendimizden, en büyük düşmanımız olan nefsimizden başlayarak yapmalıyız bunu da. Nefsini kurban etmeyen nasıl yaklaşabilir Allah’a?

Yirminci yüzyılın önemli bilgelerinden Ali Şeriati’nin Hacc adlı yapıtındaki şu diri cümleleri on yıllar ötesinden gelerek sarsıyor bizi hâlâ:

“Senin İsmail’in kim veya ne? Mevkiin mi? Şerefin mi? Mesleğin? Paran? Evin? Çiftliğin? Araban? Aşkın? Ailen? Bilgin? Sosyal sınıfın? San’atın? Elbisen? İsmin? Hayatın? Gençliğin? Güzelliğin? Hangisi?” Herkes kendi yanıtını kendi verecektir zamanı geldiğinde. Lâkin biliyoruz ki, modern insanın putları tüm zamanlarda olduğundan çok daha fazla ve çok daha büyüktür. Bunun içindir ki, bugünün insanı hem İbrahim’i hem de İsmail’idir çağın.

Her şeyin derinlerine dalmaya, özünü kavramaya çabalayan mutasavvıflara hak vermemek elde değil bu konuda da: Kurban, sahip olduğumuz her şeyi, malımızı da, canımızı da Allah yolunda feda etmek ve böylece ona daha da yakın olabilmektir. Bu vesileyle Evrâd-ı Mevlâna’dan şu güzel Gülbank’ı hep birlikte okuyalım:

“Vakt-i şerif hayrola… Hayırlar fethola… Şerler def ola… Allah Azîmu’ş-şân ism-i zâtının nûru ile kalplerimizi pür nûr ve münevver eyleye… Ve niyâzımız dergâh-ı izzetinde kabûl ve makbûl ola… Demler safâlar mezdâd ve kulûb-ı aşikân-küşâd bâd-ı dem Hazret-i Mevlâna, sırr-ı Şems-i Kerem, İmam Ali ve ât-i Muhammedi’n-in-nebiyyi’l-ümmiyyi, rahmete’n-li’l-âlemîn, Hû diyelim Hû…”

Bizi sana yaklaştıracak olan da yine senin lütfundur. Lütfunu bizden esirgeme Yarab.