İbrahimi dinlerin mensuplarının hepsinin üzerinde anlaştığı şeylerin başında “Adem” gelir; ister bir sembol, ister bir kişi olsun, Adem, insanlığın başlangıcının, en saf ve en “çocuk” olduğu zamanını temsil eder. Kur’an başta olmak üzere kutsal metinlerde, Adem’in yaşadığı o en temel, ontolojik ikilem ve tecrübeleri, çocuklarına anlatılır. Ne kadar berrak ve temizdir; zihni hiçbir “varsayılan” olmaksızın çalışır. Kendisine “yaklaşma” denilen ağaca, kötü Şeytan’ın da kandırmasıyla merakına yenik düşüp yaklaşmıştır.

Ortaçağ’ın Hıristiyan Batı Avrupa Uygarlığı, 1789’daki Fransız İhtilali’yle son nefesini verdiğinden beri “iktidar”da bulunan modernite, çok uzun zamandır tüm dünyayı meşgul etmekte. III. Ahmet devrinden beri kültürel olarak, II. Mahmut devrinden beri de siyasi olarak moderniteyle -“Avrupa’yla” demiyorum- etkileşim halinde olan Osmanlı coğrafyası -ve uygarlığı-, modernite ve modern uygarlık karşısında zaafları olduğunu erken dönemlerde hissetmekteydi; tarihten bildiğimiz örnek alma, taklit etme, aynen benimseme gibi davranış ve uygulamaların temelinde bu hissiyat vardı.